Lộng lẫy trang phục phụ nữ Khmer
(LV) - Đối với người Khmer, trang phục không chỉ để mặc mà còn phải thỏa mãn cả về mỹ thuật, tín ngưỡng và tâm linh.
 |
| Trang phục phụ nữ Khmer lấp lánh sắc màu. |
Ngay từ cuối thế kỷ XVII, Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) đã có nhiều cộng đồng dân tộc sinh sống. Trong đó, người Khmer đã có mặt từ rất sớm. Trong quá trình tìm đất định cư, bà con Khmer đã chọn những rẻo đất cao trên các giồng dọc theo bờ sông Tiền, sông Hậu, nương nhờ vào thiên nhiên để trồng tỉa và sinh sống.
Người Khmer đã quần tụ nhiều trong những phum sóc trên những giồng đất ở Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, vùng đồi núi Tri Tôn - An Giang. Người Khmer hiền hòa, hiếu khách, biết làm ruộng thâm canh. Họ theo Phật giáo tiểu thừa, có những hình thức sinh hoạt văn hóa độc đáo thể hiện qua ca múa, lễ hội.... Hiện nay, tại ĐBSCL có nhiều địa phương quy tụ nhiều người Khmer như Sóc Trăng, Trà Vinh, Cà Mau...
Mặc dù có sự cộng cư lâu đời với người Việt, người Hoa nhưng người Khmer ngày nay vẫn bảo lưu được nhiều yếu tố văn hóa truyền thống của dân tộc mình nhất là trong sinh hoạt, dịp lễ hội, lễ cưới rất đặc sắc và mang ý nghĩa giáo dục nhân văn sâu sắc. Đối với người Khmer, trang phục không chỉ để mặc mà còn phải thỏa mãn cả về mỹ thuật, tín ngưỡng và tâm linh. Trang phục truyền thống của người Khmer được bảo tồn qua nhiều thế hệ, thể hiện rõ nét hơn ở người phụ nữ. Tùy theo từng hoàn cảnh khác nhau mà người phụ nữ Khmer lựa chọn cho mình những bộ trang phục truyền thống khác nhau. Cũng giống như nhiều dân tộc thiểu số khác, trang phục truyền thống của phụ nữ Khmer khá cầu kỳ và màu sắc rực rỡ.
Vào mỗi dịp lễ tết, lên chùa lễ Phật, vẻ đẹp của trang phục phụ nữ Khmer rực rỡ hơn. Chiếc xà-rông có đính chuỗi hạt cườm ở cạp. Áo tầm vông được dệt bằng tơ tằm, sợi bông hay chỉ kim tuyến với các loại hoa văn khác nhau màu trắng hoặc vàng chủ đạo, nó gợi không khí hội hè, đây cũng là màu sắc trong trang trí kiến trúc tôn giáo truyền thống, thường gặp trong ngôi chùa Phật giáo tiểu thừa.
Để tôn thêm nét dịu dàng uyển chuyển đầy nữ tính, trong bộ lễ phục không thể thiếu chiếc “Sbay”- một loại khăn lụa mềm mại, cuốn chéo từ vai trái xuống bên sườn phải. Điểm nổi bật trên trang phục truyền thống của phụ nữ Khmer là bao giờ cũng được đính hạt cườm hay kim sa sáng lấp lánh kết hợp với hoa văn tinh xảo. Đặc biệt, khi người phụ nữ Khmer khoác lên mình trang phục truyền thống trình diễn các điệu múa của dân tộc mình thì càng làm tăng thêm vẻ đẹp của trang phục và sự duyên dáng của người phụ nữ Khmer... Tùy vào khung cảnh: ở nhà hay lên lễ Phật, trang phục của họ cũng khác nhau. Còn vào dịp tết Chol-chnam- thmay, cũng là thời điểm các cô gái Khmer mặc những bộ váy áo với trang sức thật đẹp, nô nức cùng nhau đi hội.
Có thể nói đối với người Khmer, trang sức ẩn chứa một khát vọng lớn lao về niềm vui và sức khỏe. Trang sức của người Khmer chủ yếu thể hiện vẻ đẹp thẩm mỹ và sự hài hòa với váy, áo đồng thời cũng mang ý nghĩa của tín ngưỡng truyền thống. Đồ trang sức cổ truyền của phụ nữ Khmer chủ yếu làm bằng hạt cườm, đồng… Đặc biệt là hoa tai truyền thống của phụ nữ Khmer có hình cầu tròn, chế tác bằng đồng thau giống hình dáng của các loại trái cây. Những đồ trang sức này không thể tách rờimà nó luôn kết hợp hài hòa với trang phục.
Để thuận tiện trong sinh hoạt, hiện nay phụ nữ Khmer ăn mặc giống như người Kinh, nhưng điều đó không có nghĩa là ý thức về bản sắc văn hóa trang phục phai nhạt trong suy nghĩ của họ. Nó luôn là một nét đẹp văn hóa, văn minh mang đậm bản sắc dân tộc thể hiện sự sáng tạo và trình độ thẩm mỹ độc đáo của các bậc tiền nhân mà cho đến nay vẫn còn giá trị ảnh hưởng sâu sắc trong sinh hoạt phong tục tập quán của đồng bào Khmer. Thiết nghĩ, đó cũng là sức sống trường tồn của một giá trị văn hóa dân tộc luôn sống mãi với thời gian.
Hà Phương