Chuối Tết
(LV) - Ngày tết, nải chuối xanh là thứ không thể thiếu trên bàn thờ. Chuối là móng, là nền, là phông cho ngôi nhà tâm linh.
Cái màu xanh như cỏ cây, như mây mặt đất bầu trời để cho bưởi, quít quất, bánh kẹo, rượu… nương tựa. Chuối nải xòe tay nguồn cội, từ đấy đi lên, rộng ra vừa bao la vừa thâu tóm. Màu xanh của chuối trong bàn thờ thấp thoáng như niềm tin bền vững, như sợi dây diều cho sắc hồng đỏ của trái cây khác bay lên.
Tổ tiên người Việt, cây lúa ngoài đồng ngày Tết về nhà bánh chưng, còn vườn tược không thứ gì hơn chuối. Chuối đầy sức sống, dù trên đồi đất đai cằn cỗi hay dưới vườn màu mỡ, chuối cứ vươn. Hiếm có loại cây nào gần gũi với con người như chuối. Chuối sau nhà, trước nhà, bên hiên, ngoài bờ ao, bờ sông, bờ suối… Đâu có đất là có người, có chuối. Qua lâu rồi thời đói kém, cao lương mĩ vị nội ngoại đủ đầy, giàu nghèo, ngày lễ tết nải chuối vẫn là chung mẫu số chung. Nhiều lúc tự hỏi, nếu một ngày kia không còn chuối, cái gì sẽ thay chuối trong những việc tâm linh?
Chuối có nhiều loại. Chuối ngốp thân to gần bằng cột cái, dẫu đã trồng tận góc vườn vẫn lừng lững một gia đình lực sĩ. Chuối ngốp ăn không ngon, thân cứng cho lợn lợn chê nhưng ở quê trước kia nhà nào cũng trồng một vài bụi. Ngày xưa, chuối ngốp cứu đói, giữ nhà. Cao quí nhất là chuối ngự (chuối tiến vua). Loại này buồng nhỏ, quả nhỏ, ăn để ngon, thưởng thức là chính.
Nhiều nhất, phổ biến nhất vẫn là chuối tiêu. Chuối tiêu dễ ăn, dễ bán, bộ phận nào trong cây cũng dễ dùng. Nó như lúa tẻ ngoài đồng, ăn cỗ đình đám có xôi thì ngon, vinh hạnh nhưng dù no xôi chán chè về nhà vẫn phải đệm bát cơm tẻ, nước rau muống mới yên tâm lên giường. Chuối tiêu cũng thế, rất gần ngay đầu hè tưởng như vô nghĩa, có buồng chín cây dựng góc nhà, thế mà đi ra đi vào, một quả hai quả… mấy ngày đã trơ cuống. Chuối tiêu chín vị ngọt nhẹ, đậm đà, lúc quyện trong khoang miệng muốn giữ thật lâu cái thơm thơm. Ăn xong rồi, nuốt nước miếng, chẹp môi vào vẫn ngon ngon. Người khỏe đi đồng về mệt, xơi ba bốn quả chả khác nào có... sâm Hàn Quốc. Người ốm, cơm ứ nước ừ, có chuối tỉnh hẳn. Chiều đông nhìn nải chuối trứng cuốc ai mà không nôn nao. Cái màu vàng, điểm hoa lấm tấm như khơi như mời, đố ông to bà lớn cầm lòng cứng rắn.
Nếu như chuối chín thức dậy mọi giác quan mãnh liệt thì chuối xanh lại có con đường đi riêng gọi tình yêu về mình. Canh chuối, chuối sào là hai món dân dã khó có thể quên. Ốc, ếch, cá không có chuối coi như không có chuyện gì.
Với con người, chuối cùng no đói, cùng buồn vui. Khi từ giã cõi tạm về nơi vĩnh hằng, chuối là thứ đầu tiên ngoài vườn bước vào…
Tết lại đến! Năm nay dặn trước bạn trong làng hai nải chuối thật đẹp. Nhà ai cũng thế không giàu thì nghèo, ngày tết nhìn cái bàn thờ thấy nải chuối là yên lòng.
Du An