Ăn bưởi… cười quanh năm

Cây bưởi có từ góc vườn là món quà vặt của lũ trẻ quê ra các sạp lớn với nhiều thương hiệu nổi tiếng và vươn xa tới nhiều nước trên thế giới. Bưởi dân dã, giản dị nhưng không vì thế mà bưởi bị lãng quên mà ngược lại được nhiều người ưa thích. Mùa nào bưởi cũng góp mặt, là sự lựa chọn của nhiều người, không chỉ là loại quả để ăn, giúp giải nhiệt mà còn dùng làm thuốc.

Trong mâm ngũ quả ngày Tết, trái bưởi không thể thiếu và cạnh những món ăn nhiều đạm, ăn bưởi thường xuyên sẽ là cách tốt nhất để cân bằng lượng calo trong cơ thể và phòng bệnh tật.

Đi tìm nguồn gốc trái bưởi

Ở Việt Nam những thương hiệu nổi tiếng của bưởi thường được nhắc đến như: Năm Roi, Da Xanh, Diễn, Đoan Hùng, Phúc Trạch, Biên Hoà… và có lẽ bưởi ngon là do đất, khí hậu, tạo nên sự khác biệt của mỗi loại bưởi.

Bưởi thuộc nhóm cây có múi, họ với cam quýt, trái tròn, to, vỏ thường có màu xanh lục nhạt và khi chín thành màu vàng múi dầy nhiều nuớc, tép xốp, có vị ngọt, chua tùy loại. Theo những nhà thảo mộc, bưởi Á Châu không rõ nguồn gốc, vì nó được trồng lâu đời, ở các quốc gia như: Ấn Độ, Mã Lai, Thái Lan, Nam Dương, Trung Hoa và Việt Nam. Có thuyết cho rằng bưởi xuất xứ từ Trung Quốc và Ấn Độ, vì dựa theo phong tục tập quán của hai nước này đã từ lâu, họ thường dùng trái bưởi để chưng cúng trong những ngày Lễ Hội đầu năm.

Bưởi có tên chung là Pomelo hay Pummelo và tên khoa học là Citrus maxima Merr hay Citrus grandis L. Bưởi có nhiều giống khác nhau: Bưởi chùm (2 vị ngọt hay đắng) và bưởi gốc ở Đông Nam Á.

Bưởi chùm có tên khoa học là Citrus paradise, tiếng Anh gọi là Grapefruit, xuất hiện ở vùng Caribe từ thế kỷ 18 - 19. Là một giống lai tự nhiên giữa cam và bưởi, lá nhỏ, quả to hơn trái cam một chút, ruột khi cắt ngang đặc, các múi dính liền nhau. Người châu Âu và Mỹ thích bưởi chùm, chỉ cần cắt đôi trái ra và dùng thìa múc ăn hay vắt lấy nước. Bưởi chùm được sản xuất và tiêu thụ nhiều ở Mỹ, Brazil, Mexico, Argentina, Israel… Trước đây, người Pháp có mang giống bưởi chùm vào Việt Nam trồng thử nhưng không thành công, do khí hậu không thích hợp nên trái bưởi có vị đắng nhiều hơn ngọt, tép bưởi dính liền nhau, tách chảy nước và giập nát. Từ đó, giống bưởi này gần như "tuyệt chủng" ở Việt Nam.

Việt Nam có nhiều loại bưởi nổi tiếng trải dài từ Bắc vào Nam từ Đoan Hùng, Hưng Yên, Phúc Trạch, Năm Roi, Biên Hòa... Với khí hậu nóng ẩm thích hợp cho sự tăng trưởng của bưởi. Độ ẩm cao làm vỏ trong mỏng và vỏ ngoài dầy. Bưởi có quanh năm, nhưng từ xưa đến giờ bưởi đầu xuân vẫn là ngon nhất.

"Thực phẩm chức năng" là bưởi

Đẹp da, tăng sức đề kháng: Bưởi thường được dùng để tráng miệng sau mỗi bữa ăn hoặc ép lấy nước, có vị ngọt, chua thanh, mát. Bưởi chứa nhiều vitamin C, A và chất sơ hòa tan pectin cùng nhiều khoáng chất kalium, calcium, phosphore, sắt, folate . Bưởi mầu đỏ và hồng còn có thêm beta carotene chống oxi hoá mà cơ thể chuyển hoá thành vitamin A. Chỉ cần nửa trái bưởi bạn đã có đủ 78% nhu cầu vitamin C hàng ngày cho cơ thể.

Bởi vậy, ăn bưởi thường xuyên giúp làn da trở nên đẹp hơn, giúp cơ thể có thể phòng và chữa một số bệnh, nhất là bệnh cảm cúm thông thường và làm vết thương mau lành. Ngoài ra, lá, hoa, vỏ quả bưởi đều chứa tinh dầu nên nó thường được dùng để xông giải cảm.

Cân bằng lượng cholesterol, giảm lượng axit dư thừa: Bưởi giúp cân bằng lượng cholesterol trong máu, nhờ chứa nhiều pectin, một dạng chất xơ đặc biệt. Nhiều công trình nghiên cứu cho thấy, ăn bưởi giúp tiết nước bọt và dịch vị, vì thế có khả năng "hỗ trợ" hệ thống tiêu hoá và đem lại hiệu quả cao trong việc ngăn chặn và hay "ứng phó" với nhiều căn bệnh khác có liên quan do việc dư thừa axit gây nên.

Bưởi Việt Nam (Pomelo) là loài cây to, cao 10 - 13m, vỏ thân có màu vàng nhạt, ở những kẽ nứt của thân đôi khi có chảy nhựa. Cành có gai dài, nhọn. Lá hình trứng, dài 11 - 12cm, rộng 4,5 - 5,5cm. Hoa mọc thành chùm 6 -10 bông. Trái hình cầu, cùi dầy, múi to, tâm trái rỗng, tách rời các tép dễ dàng, vỏ dầy, màu sắc tùy theo giống và có chứa khoảng 9% acid citric, 14% đường, chất lycopin, các men amylaza, peroxydaza, vitamin A, B1, vitamin C...

"Thần dược" điều trị tiểu đường, giúp giảm cân: Theo các chuyên gia y tế, với bệnh nhân mắc tiểu đường, nước bưởi còn chứa thành phần giống như insulin, có tác dụng hạ đường huyết, hỗ trợ cho bệnh nhân tiểu đường và cao huyết áp. Nên thường xuyên ăn mỗi ngày 3 phần bưởi để cải thiện tình hình cũng như hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh tiểu đường.

Người phải áp dụng chế độ ăn kiêng cũng nên ăn bưởi thường xuyên, bởi lẽ bưởi có khả năng "đốt cháy" các chất béo và calo dư thừa.

Điều trị cảm lạnh và giảm căng thẳng: Trong bưởi có chứa quinine hữu ích trong việc điều trị bệnh sốt rét và chứng cảm lạnh. Đặc biệt, có khả năng giảm căng thẳng và mệt mỏi chỉ với cách đơn giản là hãy uống một cốc nước ép bưởi lẫn với nước chanh vắt, ban sẽ thấy ngay hiệu quả.

Giảm ung thư tuyến tiền liệt, đau nhức do viêm khớp, viêm họng: Các nhà khoa học đã minh chứng do bưởi có chứa một lượng lớn lycopene (chất chống ô xy) nên có khả năng làm giảm nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt, axit phenolic có thể ngăn chặn một số bệnh ung thư chết người và các bệnh mãn tính khác như bệnh viêm khớp, bệnh luput. Vỏ bưởi được dùng để chữa trị đờm ở cổ họng và cuống phổi. Lá bưởi dùng để chữa bệnh ho, sốt, nhức đầu và viêm amidan.

Minh Quế