Rau mùi gia vị trị bệnh

(LV) - Ít ai biết rằng, rau mùi - loại gia vị thường dùng và được yêu thích của nhiều người lại trị được "bách bệnh".

Rau mùi giàu công dụng

Rau mùi có tên khác là ngò, ngò rí, ngổ thơm, hồ tuy, nguyên tuy, hương tuy, là loài thảo mộc sống hằng năm thuộc họ hoa tán (Apiaceae), có nguồn gốc bản địa từ Tây Nam Á về phía tây đến tận châu Phi. Lá và hạt của rau mùi có hương thơm đặc trưng và được sử dụng như một nguyên liệu thô hoặc sấy khô trong ẩm thực. Nhiều nước trên thế giới rau mùi được yêu thích và thường dùng để ăn sống, làm gia vị hoặc trang trí cho nhiều món ăn.

Người Ai Cập vào 5.000 năm trước Công nguyên đã bắt đầu dùng rau mùi. Người La Mã mang rau mùi từ Ai Cập sang Tây Âu. Người châu Âu thường dùng lá và hạt mùi để "lấp" đi mùi của thịt. Đến nay, hạt mùi vẫn thường xuyên kèm trong các loại xúc xích. Trước đây, người ta dùng hạt mùi tán bột pha vào rượu uống tại các đám cưới, hiện nay bột mùi vẫn thường sử dụng pha chế rượu cocktail hay cà phê kiểu Thái.

Ở Việt Nam, rau mùi tươi được dùng để làm gia vị nêm các món súp, điều chế các loại nước xốt, trang trí trên các món ăn cho đẹp vì màu xanh tươi và mùi thơm của lá. Khi Tết đến, đâu cũng thấy hương mùi lan tỏa vị thơm nồng ấm, khiến thời tiết mưa phùn gió bấc, cái lạnh như tan biến. Trong Đông y thì tính ấm, vị cay của rau mùi còn được ghi nhận như một vị thuốc điều trị nhiều loại bệnh hiệu quả.

Rau mùi chứa 11 thành phần của các loại tinh dầu, 6 loại axit, khoáng chất và vitamin và một số đặc tính có lợi khác cho sức khỏe. Lá mùi có hàm lượng catoren (tiền vitamin A) gấp 10 lần cà chua, dưa chuột và đậu ván. Hàm lượng canxi, sắt cao hơn các rau khác. Tinh dầu của rau mùi với thành phần chính là coriandrol (65-70%) được dùng làm nước hoa, dầu gội đầu, làm rượu, ướp chè. Hạt tươi quả mùi hắc khi sấy lên mùi trở nên thơm, dễ chịu. Tính năng công dụng của mùi trong Đông Tây y tương tự các cây cỏ có tinh dầu, như gây hưng phấn thần kinh, kích dục, tăng trí nhớ, kích thích ăn ngon miệng, tiêu hóa tốt hơn, chữa nôn trướng bụng, giảm đau răng, đau thắt dạ dày ruột. Cho nên, tinh dầu của rau mùi dùng làm hương liệu phổ biến trong ngành dược.

Các cách điều trị bệnh hiệu quả

Giảm sưng tấy, trợ giúp bài tiết, thiếu máu: Cineole là thành phần của tinh dầu cùng với acid linoleic có trong rau mùi giúp phòng chống thấp khớp, chống viêm khớp. Vì vậy, người bị sưng tấy do viêm khớp sử dụng rau mùi, nó rất có lợi. Đối với người bị sưng do trục trặc thận, thiếu máu thì rau mùi có công dụng hữu hiệu vì nó giúp bài tiết nước thừa từ cơ thể. Đun một nhúm hạt rau mùi khô trong nước sôi, lọc, để nguội và uống nhiều lần trong ngày còn giúp lợi tiểu vì kích thích sự bài tiết của thận.

Giảm cholesterol hiệu quả: Trong rau mùi có một số loại acid trong đó có vitamin C rất hiệu quả để giảm mức cholesterol trong máu, cũng như làm giảm cholesterol lắng đọng dọc theo thành bên trong động mạch và tĩnh mạch. Thường xuyên uống nước rau mùi sẽ giúp làm hạ cholesterol trong máu.

Kích thích tiêu hóa, trị tiêu chảy: Thành phần của tinh dầu trong rau mùi là Borneol và Linalool, giúp hỗ trợ tiêu hóa, phù hợp với chức năng của gan và liên kết của ruột, giúp chữa bệnh tiêu chảy. Nó còn giúp tiết các enzyme và dịch tiêu hóa trong dạ dày phù hợp, giúp kích thích tiêu hóa, điều trị chán ăn.

Lấy rau mùi khô cùng với ớt xanh, xác dừa, gừng và nho đen không hạt giúp chữa đau bụng do rối loạn tiêu hóa. Hoặc 1 - 2 muỗng dịch nước ép từ rau mùi là thức uống hiệu quả chữa chứng rối loạn tiêu hóa do ăn không tiêu, nôn mửa, kiết lỵ, viêm gan và viêm ruột kết. Ngoài ra, để chữa tình trạng kiết lỵ, lấy một vốc hạt mùi đem sao vàng, tán nhỏ, mỗi lần dùng 7-8g bột này pha với nước, ngày uống 2 lần.

Trị khỏi lở loét miệng: Citronelol là thành phần của tinh dầu có trong rau mùi là một chất khử trùng tốt, có tác dụng chống vi khuẩn và chữa lành vết loét. Bởi vậy, ăn nhiều rau mùi giúp hơi thở thơm tho. Còn để trị chứng loét niêm mạc lưỡi, dùng kết hợp rau mùi với rau húng chanh đem ngâm cả hai với nước muối pha loãng, rồi lấy ra nhai kỹ, nuốt lấy nước.

Tăng cường hệ miễn dịch, ngừa thủy đậu: Vitamin C và sắt trong rau mùi giúp tăng cường hệ thống miễn dịch. Các loại tinh dầu trong rau mùi có tác dụng chống vi khuẩn, chống oxy hóa, chống nhiễm trùng và khử độc trị bệnh rối loạn về da như eczema, khô và nhiễm nấm.

Nó cũng ngăn ngừa bệnh thủy đậu và làm giảm đau hay có tác dụng làm dịu nốt thủy đậu cho những bệnh nhân bị thủy đậu. 1 muỗng dịch lá rau mùi, nghiền trộn chung với 1 - 2 hạt chuối, uống 1 lần mỗi ngày, dùng liên tục trong 1 tuần sẽ ngừa được bệnh đậu mùa. Dân gian còn nhỏ dịch ép lá rau mùi vào mắt trong giai đoạn bị bệnh giúp ngừa mụn thủy đậu lây lan gây tổn thương mắt.

Điều tiết tuyến nội tiết: Rau mùi cũng giúp tiết nội tiết tố phù hợp làm điều hòa kinh nguyệt đều đặn hơn và giảm đau đớn cho các chị em. Lấy 6g hạt rau mùi khô đun với 1/2 lít nước, sắc cho cạn còn phân nửa, có thể cho thêm tí đường cho dễ uống, uống lúc còn nóng, chỉ sau 3 - 4 ngày uống thuốc này cơ thể sẽ thấy dễ chịu ngay. Muốn làm tăng sữa cho bà mẹ: Lấy 20 gr rau mùi sắc uống.

Chăm sóc mắt: Rau mùi có rất nhiều chất chống oxy hóa, vitamin A, vitamin C và các khoáng chất như phốt pho giúp ngăn chặn mắt lão hóa, phòng bệnh thoái hóa điểm vàng và làm dịu mắt. Rau mùi là một chất khử trùng rất tốt và có đặc tính chống vi khuẩn giúp bảo vệ mắt khỏi các bệnh truyền nhiễm như viêm kết mạc. Lấy rau mùi tươi, phơi trong mát cho khô, đem sắc lấy nước và rửa mắt trong trường hợp bị viêm kết mạc. Bài thuốc này giúp làm mất cảm giác rát nóng, làm giảm đau và giảm sưng mắt.

Ổn định đường huyết: Rau mùi có tác dụng điều tiết trên các tuyến nội tiết, do đó, sự tiết insulin từ tuyến tụy tăng lên làm tăng mức độ insulin trong máu. Điều này có lợi cho bệnh nhân và ngăn ngừa bệnh tiểu đường.

Chữa mụn bọc và mụn trứng cá: Một muỗng nước ép rau mùi trộn chung nhúm bột nghệ, rửa mặt thật sạch rồi bôi hỗn hợp này lên mặt mỗi tối trước khi đi ngủ. Bài thuốc này còn giúp đẹp da nên dùng tốt cho những người có da khô.

Vũ Minh