Nghệ nhân tranh cát Ý Lan: vẽ lãnh tụ bằng cả trái tim

(LV)-Cho đến giờ, chị cũng không biết mình “vẽ” bao nhiêu tranh cát về Bác Hồ, về Bác Tôn, Đại tướng Võ Nguyên Giáp… Chỉ biết rằng, từ khi ấp ủ ý tưởng về vẽ chân dung, người đầu tiên chị vẽ là Bác Hồ.

Dù ấp ủ trong lòng từ lâu, nhưng lần đầu tiên vẽ chân dung, nghệ nhân ý Lan cũng không có nhiều lòng tin ở bản thân mình. Thậm chí, khi bảo tàng Tôn Đức Thắng đặt hàng, chị từ chối vì sợ mình làm không đạt. Nhưng nhận được nhiều lời động viên, sau ba tuần, chị hoàn thành tác phẩm chân dung Bác Hồ. Sau Bác Hồ, chị vẽ Bác Tôn Đức Thắng, chị Võ Thị Sáu… “Tôi cũng không biết vì sao tôi thích vẽ các Bác đến thế. Có lẽ vì tuy mỗi người đi một con đường không giống nhau, nhưng tôi kính các Bác vì đều có chung một mục đích duy nhất là đặt dân tộc lên trên hết”, chị cho biết.

Vẽ bằng lòng kính yêu

Với tranh cát, nếu vẽ phong cảnh thì khó một, vẽ chân dung khó mười, còn chân dung các Bác càng khó hơn nữa. Yêu cầu đối với chân dung là phải chính xác từng… hạt cát. Chỉ cần sai một hạt, đuôi mắt cũng khác đi, gương mặt cũng sai lệch. Bên cạnh đó, với các chân dung, ngoài độ chính xác còn đòi hỏi tranh phải toát lên cái thần của người được vẽ. Nếu như vẽ tranh phong cảnh dựa vào sự học hỏi và tập luyện, thì vẽ chân dung phải dựa vào độ cảm nhận. “30 người vẽ nhuần nhuyễn phong cảnh thì chỉ chừng 5 người vẽ được chân dung. Đã thế, hình ảnh Bác quen thuộc với tất cả mọi người, nên độ chính xác của đường nét lẫn thần thái là tuyệt đối”, nghệ nhân Ý Lan chia sẻ.

Một bức tranh cát vẽ Bác Hồ đang làm việc..

Tuy nhiên, ít ai biết rằng để có những tác phẩm đó, trước tiên chị phải làm công việc của một người… sưu tầm. Bất cứ nơi nào, bất cứ ai, chỉ cần nghe ở đó có ảnh Bác chị tìm đến. Mỏi miệng, mỏi chân là những từ chị dùng để diễn tả giai đoạn này. Có lúc chị phải dùng tác phẩm tranh cát của mình để đổi ảnh. Chị cho biết, dùng những ảnh cũ, ảnh có sẵn cũng được, nhưng vẽ không “đã”, thế là chị cứ đi tìm. Vì thế mà cho đến giờ, chị không chỉ là người cung cấp chân dung các Bác bằng tranh cát mà còn cho mượn, tặng cho các bảo tang những hình ảnh mà chị tìm được.

Chưa có người nối nghiệp

Không chỉ sư tầm ảnh “độc” các Bác, chị còn là người được trao Kỷ lục Việt Nam khi tìm ra 33 màu cát tự nhiên vào năm 2004. Năm 2008, chị tự phá kỷ lục của chính mình khi tìm ta được 81 màu, và hiện tại, số màu cát chị tìm được là 88. Nếu như các tranh khác chị bán được với số tiền tính bằng tiền đô, nhưng với tranh chân dung Bác, chị không bán. Phần lớn chị làm để tặng, để biếu cho các bảo tàng hay quan khách ngoại giao trong và ngoài nước. Như có một niềm đam mê không bờ bến, chị vẫn say mê chấm từng hạt cát làm thành chân dung Bác.

Sự say mê trong chị đối với cát, với tranh dường như không có giới hạn, nhưng chị lại đau lòng khi chưa thật sự tìm ra một người nối nghiệp đúng nghĩa. Học trò của chị, người khuyết tật có, người bình thường có, nhưng không ai đến với nghề như tìm một môn nghệ thuật đáng để đam mê, mà hầu hết chỉ đi tìm một phương kế sinh nhai, một cách kinh doanh mới mẻ. Họ mở công ty riêng, và nhuộm màu cho cát mà không dùng màu tự nhiên. Với chị, đó một cách ngược đãi thiên nhiên, và phá hỏng ý nghĩa của cát. Chị cũng từng đặt vấn đề về một sự liên kết để quảng bá tranh cát Việt Nam ra nước ngoài, nhưng nhận được cái lắc đầu từ những người từng là học trò mình. “Tranh cát là một biểu hiện sinh động cho sự cần cù, kiên nhẫn, tỉ mỉ của người Việt Nam. Nó chứa đựng tính nghệ thuật cao khi sự sáng tạo đi kèm những đòi hỏi gắt gao về tính cách. Quảng bá tranh cát là quảng bá văn hóa Việt, nhưng thật tiếc là hiện tại, nghệ thuật bị đặt thấp hơn kinh doanh”, chị trăn trở.

HươngNhài(Nguồn BáoĐấtviệt)