Trình diễn trang phục truyền thống - một cách để bảo tồn giá trị văn hóa

(LV) - Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, trước việc các giá trị văn hóa truyền thống nói chung, trang phục nói riêng của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam đang có nguy cơ mai một, thì cuộc trình diễn trang phục truyền thống các dân tộc VN là một hoạt động hết sức cần thiết nhằm khơi dậy tình yêu, niềm tự hào về bản sắc văn hoá truyền thống để mỗi dân tộc sẽ có ý thức hơn, có trách nhiệm hơn với việc bảo tồn văn hoá của dân tộc mình.

Cuộc trình diễn trang phục truyền thống cộng đồng các dân tộc Việt Nam lần thứ I nhằm thực hiện một đề án được xây dựng khá kỹ lưỡng, đã được Chính phủ phê duyệt. Đây là một nhiệm vụ chính trị nhằm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm ban chấp hành Trung ương đảng (khoá VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc đã đề ra. Trong tháng 8 và 9/2011, các tỉnh, thành phố đã tổ chức thi tuyển chọn ra những thí sinh xuất sắc dự thi toàn quốc.

Tiêu chí để tuyển chọn thí sinh tham gia trình diễn trang phục dân tộc cần đảm bảo các yếu tố là công dân Việt Nam, độ tuổi từ 18 đến 40 tuổi, thể hình cân đối. Nam có chiều cao từ 1,65m trở lên, nữ từ 1,55m trở lên, là đại diện của các dân tộc trong cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam. Đối với dân tộc nào còn bảo tồn được trang phục cả nam và nữ thì được ưu tiên chọn cả nam và nữ tham gia trình diễn. Còn các dân tộc, trang phục nam gốc không còn gì độc đáo thì chỉ lựa chọn trang phục nữ.

Tham gia trình diễn trang phục truyền thống cộng đồng các dân tộc Việt Nam lần thứ I năm 2011 có đại diện của 54 dân tộc (kể cả người Kinh) sẽ trình diễn khoảng hơn 100 loại trang phục truyền thống.

Các thí sinh trình diễn trang phục của dân tộc mình (trang phục sinh hoạt, đám cưới, lễ hội truyền thống), đi kèm đồ trang sức (như vòng cổ, vòng chân, vòng tay, hoa tai...) theo đúng truyền thống, không được cách tân, lai tạp. Ngoài khả năng trình diễn, các thí sinh phải thể hiện được khả năng ứng xử cũng như sự hiểu biết về văn hóa dân tộc mình.

Cùng hội tụ về "Ngôi nhà chung của 54 dân tộc"

Cuộc trình diễn trang phục truyền thống cộng đồng các dân tộc Việt Nam lần thứ I sẽ được tổ chức tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Sơn Tây, Hà Nội) từ ngày 25/11 đến hết ngày 28/11/2011. 255 thí sinh được tuyển chọn từ 54 dân tộc cư trú trên phạm vi 63 tỉnh, thành phố trong cả nước sẽ hội tụ về "Ngôi nhà chung của 54 dân tộc" để cùng trình diễn, khoe sắc các loại trang phục truyền thống của dân tộc mình.

Trang phục dân tộc Pà Thẻn.

Đây là dịp để đại gia đình các dân tộc Việt Nam cùng tôn vinh, bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và vẻ đẹp văn hóa đặc trưng trang phục truyền thống của dân tộc mình, tăng cường khối đại đoàn kết dân tộc. Đây cũng là cơ hội để đại diện các dân tộc trên cả nước giao lưu, học hỏi, trao đổi về kiến thức văn hóa xã hội. Qua cuộc trình diễn này, chúng ta có thể tổng hợp và thống kê bổ sung về trang phục, trang sức truyền thống các dân tộc trong cả nước, góp phần làm giàu thêm kho tàng văn hóa cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Trang phục của mỗi một dân tộc đều thể hiện nét đặc trưng và bản sắc riêng, không thể phân định sự hơn kém trong trang phục giữa các dân tộc nên Ban tổ chức sẽ không trao giải cho trang phục đẹp nhất mà thay vào đó là các giải dành cho những thí sinh trình diễn trang phục xuất sắc và ứng xử tốt.

Hướng bảo tồn trang phục truyền thống

Theo ông Hoàng Xuân Lương, Phó chủ nhiệm Ủy ban dân tộc (UBDT), sau cuộc trình diễn, UBDT sẽ sử dụng nguồn kinh phí của UBDT để mua lại ít nhất 54 bộ trang phục đại diện cho 54 dân tộc. Những bộ trang phục này sẽ được lưu giữ tại UBDT. Sau khi được Hội đồng tư vấn xem xét đánh giá, nếu các bộ trang phục này giống các trang phục nguyên gốc có thể sẽ chuyển cho Bảo tàng Dân tộc học lưu giữ và coi đó như bộ trang phục mẫu gốc nhất của 54 dân tộc để phục vụ khách tham quan và nghiên cứu.

Tính đến thời điểm hiện nay có 5 dân tộc (Xinh Mun, Pu Péo, Sila, Cống và Rục) không còn giữ được trang phục truyền thống của mình, chính vì vậy thông qua cuộc trình diễn này, chúng ta phải có trách nhiệm khôi phục lại các trang phục gốc cho các dân tộc.

Sau cuộc trình diễn này, UBDT sẽ chính thức có ý kiến đề nghị với Chính phủ để có các chủ trương, giải pháp để bảo tồn và phát huy bản sắc trong trang phục truyền thống của 54 dân tộc Việt Nam.

"Mục đích xuyên suốt của cuộc trình diễn trang phục truyền thống cộng đồng các dân tộc Việt Nam nhằm mục đích tôn vinh vẻ đẹp của các dân tộc Việt Nam thông qua các trang phục truyền thống để chúng ta khơi dậy vẻ đẹp đó trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, đồng thời thông qua cuộc trình diễn này để thể hiện sự tôn trọng, bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống các dân tộc. Và đợt sinh hoạt này thể hiện tinh thần đại đoàn kết trong 54 dân tộc trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam". Ông Hoàng Xuân Lương – Phó Chủ nhiệm UBDT

"Trình diễn trang phục truyền thống cộng đồng các dân tộc Việt Nam là việc làm hết sức cần thiết, bởi trang phục dân tộc chính là dấu hiệu đầu tiên và nhanh nhất để phân biệt dân tộc này với dân tộc khác, giữ được trang phục truyền thống chính là giữ được hồn cốt, bản sắc của cả một tộc người".  Ông Chu Tuấn Thanh - Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền UBDT

"Từ khi còn nhỏ em đã mặc trang phục truyền thống của dân tộc mình. Nhưng hiện nay, hầu như các bạn trẻ đều không mặc và không còn giữ được những bộ trang phục dân tộc. Chỉ có các cụ già còn gìn giữ và còn mặc. Để bản sắc văn hoá của mỗi dân tộc không bị mai một, em nghĩ các trường học, các cơ sở Đoàn cần tổ chức các hoạt động, chương trình hướng cho học sinh hiểu về ý nghĩa của việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy nét đẹp của các bộ trang phục dân tộc." Nguyễn Thị Linh (Dân tộc Dao đỏ, Tuyên Quang)

"Thế hệ đi trước cần phải giúp con cháu mình nhận biết được giá trị và ý nghĩa của trang phục truyền thống. Đây là trách nhiệm không chỉ của mỗi gia đình mà còn là của cả cộng đồng. Bản thân tôi luôn mong muốn các con cháu mình không những mặc trang phục người Tày mà còn phải biết ngồi bên khung cửi để dệt và làm ra chúng." Nghệ nhân Hà Văn Thuấn (Chiêm Hóa, Tuyên Quang)

Minh Tâm